(YAZI DİZİ -1) Radikalizm ya da diğer adıyla aşırıcılık… Peki, radikalizm nedir? Kime ve neye göre belirlenir? Bir düşüncenin, inancın veya toplumsal talebin aşırılık olarak nitelendirilmesinde hangi ölçütler esas alınır? Asıl sorgulanması gereken mesele belki de tam olarak budur: Bir ülkede radikalizmin sınırlarını kim çizer, bu sınırları hangi değerler ve hangi ideolojik kabuller belirler? Çünkü bazen bir ülkede radikalizm olarak tanımlanan şey, başka bir ülkede toplumsal bir hak, kültürel bir talep ya da inanç özgürlüğünün doğal bir yansıması olarak görülebilir. Demek ki radikalizm kavramı her zaman evrensel ve nesnel ölçütlerle değil, çoğu zaman mevcut siyasi ve ideolojik düzenin penceresinden tanımlanmaktadır. Üstelik bir ülkenin resmî ideolojisi de kendi doğrularını mutlaklaştırarak topluma dayattığında, bunun ne ölçüde radikalizmden ayrıldığını sorgulamak gerekir. Toplumun temel dinamiklerinden biri olan inanç sistemi; ülkenin üniter ulus yapısı, resmî ideolojisi veya mevcut yönetim nizamıyla çeliştiğinde, bu durum çoğu zaman resmî söylem tarafından radikalizm, aşırıcılık ya da rejim karşıtlığı gibi kavramlarla tanımlanabilmektedir. Burada dikkat çekici olan, inancın veya düşüncenin kendi başına ne ifade ettiğinden ziyade, mevcut düzenle ne ölçüde örtüştüğünün belirleyici hâle gelmesidir. Yani mesele bazen düşüncenin içeriğinden çok, iktidarın ve resmî ideolojinin kabul sınırları içerisinde kalıp kalmamasıdır. Elbette her düşünce ve inanç sistemi eleştiriden muaf değildir. Şiddeti, baskıyı ve başkalarının haklarını ortadan kaldırmayı savunan yaklaşımlar ayrıca değerlendirilmelidir. Ancak barışçıl düşünce farklılıklarını ve toplumsal talepleri sırf mevcut düzenle örtüşmüyor diye aşırılık olarak yaftalamak da demokratik bir yaklaşım değildir. Üstelik rejimler, kendilerine özgü siyasi yöntemlerle bu tanımlamaları dönemden döneme değiştirebilir. Dün başka bir kavramla mahkûm edilen bir düşünce, bugün farklı bir etiketle yeniden tanımlanabilir. Bazen irtica, bazen bölücülük, bazen gericilik, bazen de radikalizm… Etiketler değişir, söylemler değişir; fakat değişmeyen şey, resmî ideolojinin kendi sınırlarını koruma refleksi olabilir. O hâlde asıl soruyu yeniden sormak gerekiyor: Radikalizm gerçekten toplumun ortak değerlerine ve insan haklarına aykırı bir tutum mudur, yoksa mevcut siyasi düzenin kendi meşruiyetini korumak için kullandığı bir tanımlama aracı mıdır? Çünkü bir düşüncenin radikal olup olmadığına karar verirken yalnızca kimin söylediğine değil, ne söylediğine, neyi savunduğuna ve hangi yöntemleri benimsediğine bakmak gerekir. Aksi hâlde radikalizm kavramı, hakikati anlamanın değil, farklı olanı etiketleyerek dışlamanın aracına dönüşür. (Bir sonraki yazıda ise radikalizm, diğer adıyla aşırıcılık kavramını daha yakından ele alacak; aşırıcılığın hangi ölçütlere göre belirlendiğini, bu kıstasların kim tarafından ve hangi ideolojik referanslarla oluşturulduğunu irdelemeye çalışacağız. Çünkü asıl mesele, radikalizmin ne olduğu kadar, kimin tarafından ve hangi ölçülere göre tanımlandığıdır.)